NGƯỜI TẠO XU THẾ - HỌA SĨ PHẠM VIẾT HỒNG LAM
Đặng Vân Phúc
Hà nội, ngày 15 tháng 01 năm 2021
“Mời anh em bạn bè tới dắt trâu về nhé!” Họa sĩ Tạ Phương Thảo nhắn cách đây một tháng, nhưng công việc và thời tiết nên chúng tôi chưa kịp đến. Hôm qua họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam đích thân gọi điện: “Cuối năm rồi, đến dắt trâu về thôi.” Tôi đáp: “Vâng, mai bọn em tới xin ạ.”
Nhận tranh tặng của họa sĩ
“Dắt trâu về” là ý hai họa sĩ nói vui, năm nào cũng vậy, họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam cũng dành vài tháng cuối năm để vẽ tranh về con giống của năm mới. Năm Tân Sửu sắp tới, năm con Trâu nên họa sĩ vẽ tranh con giống để tặng anh em, bạn bè gần xa. Nhiều năm qua, tôi thường theo anh Trịnh Sinh Nha qua thăm vợ chồng hai Họa sĩ và nhận tranh tặng. Nhiều người bạn, nhà sưu tập, cả những chính khách, đã nhận sang vòng thứ ba của 12 con giáp họa sĩ vẽ hằng năm. Nghĩa là họa sĩ đã vẽ con giáp đã 36 năm qua.
Xưởng vẽ của họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam
Họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam có nhiều bạn bè yêu quý, cùng với rất nhiều học trò cũ của cụ Phạm Viết Song, học trò của hai vợ chồng họa sĩ, nên dù đã bước sang tuổi 75, những tuần cuối năm căn nhà cũ kỹ luôn đông khách tới thăm và “dắt trâu” về. “Tớ vẽ từ cuối tháng Tám năm 2020, hơn 250 bức tranh con trâu trên giấy dó, lụa.” Họa sĩ nói và kể tiếp: “Mấy tuần trước, mọi người tới lấy nhiều lắm, có người từ miền Nam ra, có người đòi lấy mấy bức liền, nhưng tớ không cho, chỉ 1 bức thôi, còn dành người khác.”
Họa sĩ trò chuyện bên ấm trà
Tranh vẽ tặng dịp cuối năm thì nhiều họa sĩ thực hiện, nhưng vẽ 250 bức mà không đủ để tặng thì thực sự đáng tự hào. Vẽ con giống không hề đơn giản. Gần đây khá nhiều họa sĩ trẻ vẽ con giống hằng năm. Nhưng để thực sự có ý niệm, có ý nghĩa của người Phương Đông trong tranh con giống, người họa sĩ cần phải có trải nghiệm, kinh nghiệm và sự hiểu biết về loại tranh này. Việc vẽ ra con giống có thể bắt mắt, nhưng không hẳn đã được đón nhận.
Xưởng vẽ của họa sĩ Tạ Phương Thảo
Là một họa sĩ gắn liền với nông thôn, trong thời gian chiến tranh, đi bộ đội, sơ tán, sáng tác, đi dạy, gắn liền với cuộc sống nông thôn. Con trâu rất gần gũi với họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam. Con trâu lúa nước, chim vạc, con cóc, hạt lúa, bông mai, mùa vụ, ngày và đêm… đều được mô tả ẩn hiện trong tranh. Kết quả của lao động, hạnh phúc ấm no trong hình tượng đồng tiền cùng với tín ngưỡng của lễ hội…
Giới thiệu tranh mới với họa sĩ Trịnh Sinh Nha
Là người từng tạo nên những hiện tượng về hội họa ngay sau những triển lãm từ khi còn rất trẻ: Triển lãm tranh bột màu “Tôi làm khác đi, không chỉ là sử dụng bột màu, toan của tôi còn giặt, gột rửa khi thực hiện nữa.” Rồi triển lãm Cắt giấy, xé giấy, đến triển lảm chân dung (cỡ to) các họa sĩ với trên 200 bức. Mỗi lần triển lãm, không chỉ tranh của họa sĩ được mua, khách mua cả trong nước và ngoài nước, cả chính khách nước ngoài. Mà kiểu vẽ, thực hiện tranh còn được nhiều họa sĩ thực hiện theo.
Một tác phẩm mới của họa sĩ Tạ Phương Thảo
Năm nay họa sĩ vẽ tranh con giống, tranh con trâu cho năm Tân Sửu, khác với năm trước là cắt giấy, họa sĩ dùng chất liệu Bột màu trên giấy dó, và một số tranh lụa khổ nhỏ. Vừa là thay đổi chất liệu, nhưng cũng là sự chuẩn bị cho một loạt tranh mới của họa sĩ. “Giấy dó nhiều họa sĩ đã vẽ từ rất lâu rồi, họ vẽ bằng mực tàu, màu nước, với hiệu ứng của nhòe mực… nhưng tớ thử cách khác.” Cách khác của họa sĩ là dùng bột màu vẽ lên giấy dó. Giấy dó là một vật liệu, có thể chịu được rất tốt cả độ bền cơ học cũng như hòa quyện màu sắc, giúp cho họa sĩ có không gian sáng tác đầy mới lạ. “Tớ hy vọng sẽ có thể thành một hiện tượng mới với cách vẽ này.” Họa sĩ hào hứng chia sẻ.
Một tác phẩm sơn mài của họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam
Ở độ tuổi xưa nay hiếm, năm trước họa sĩ có triển lãm cá nhân “Hội họa điêu khắc giấy về phụ nữ và tĩnh vật” rất thành công. Năm nay, họa sĩ dự định sẽ có triển lãm tranh Bột màu trên giấy dó. “Cơ bản tranh đã sẵn sàng, chỉ còn lựa chọn và triển lãm.” Họa sĩ chia sẻ tiếp: “Rồi có thể giữa năm, làm triển lãm tranh lụa khổ nhỏ. Hiện đã có khoảng 300 bức rồi.” họa sĩ Trịnh Sinh Nha tiếp lời: “Khoảng quý 2 năm nay có thể sẽ tiếp tục triển lãm tranh chân dung các họa sĩ, các tranh này vẫn còn hàng trăm bức chưa triển lãm nữa đấy.” họa sĩ Trịnh Sinh nha nói thêm: “Năm tới có thể sẽ chuẩn bị cho một ấn phẩm về chặng đường nghệ thuật của họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam.”
Một tác phẩm bột mầu vẽ trước đây của họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam
Hai vợ chồng họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam và Tạ Phương Thảo chuyển nhà từ Giáp nhất về 13 Thiền Quang mấy năm nay, trở về ngồi nhà xưa, nơi từng là lớp học vẽ, là nôi đào tạo khai mở cho nhiều thế hệ họa sĩ. Với không gian ấm cúng, xung quanh là các tác phẩm của cả cụ Phạm Viết Song, của họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam, họa sĩ Tạ Phương Thảo. Mỗi người chiếm lĩnh một góc để vẽ riêng. Họa sĩ Phạm Phương Thảo tỉ mẩn với sơn mài trong phòng nhỏ bên dưới. Họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam với lụa, giấy dó, bột màu, sơn,.. trên sân thượng, vừa là xưởng vẽ vừa là nơi tiếp khách quanh bàn trà rộng rãi.
Các tác phẩm được họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam tặng
“Các anh ra chọn trâu đi, 250 bức nhưng họ lấy gần hết rồi, còn đây là quà đặc biệt tặng riêng hai anh nhé.” Họa sĩ giục chúng tôi chọn tranh trâu bột màu trên giấy dó và đưa cho mỗi chúng tôi một bức lụa nhỏ rất đẹp được bo viền sẵn sàng. Cùng thêm một bưu thiếp Năm mới cũng trên lụa như những tác phẩm thử nghiệm cho các cuộc triển lãm sắp tới.
Thiệp Chúc mừng năm mới
Mỗi năm đến gặp họa sĩ là một mới lạ, một sức sống mới bền bỉ đầy sáng tạo. Không theo lối mòn, cho dù thay đổi vật liệu, vẫn đó đặc điểm riêng của Phạm Viết Hồng Lam, cuộc chơi màu sắc rất đặc biệt. Tạm biệt họa sĩ, chúng tôi “dắt trâu” về với những ước nguyện ấm no hạnh phúc cùng lời chúc mừng năm mới Tân Sửu của họa sĩ.
Giá vẽ của họa sĩ Phạm Viết Hồng Lam
