THĂM HỌA SĨ VĂN THƠ
Đặng Vân Phúc
Long biên, mùng 8 Tết Canh Tý
Đã hơn một năm, tôi, họa sĩ Trịnh Sinh Nha và họa sĩ Tô Ngọc mới lại thăm họa sĩ Văn Thơ nhân dịp đầu Xuân Canh Tý. Vẫn ngôi nhà xưa bên Long biên, vẫn các tầng nhà kín các tường là tranh và tượng của ông. Vẫn nồng nhiệt, nhanh nhẹn ra đón chào chúng tôi. Ở tuổi 83, ông vẫn hoạt bát, vẽ khỏe, sáng tác nhiều tác phẩm mới.
Ông vui vẻ khoe: “Các tranh mới vẽ 2019 đều đã được mua gần hết cả rồi.” Ông kể. Có một hôm, đang vẽ trên nhà, nghe tiếng chuông cửa, ông xuống mở cổng, vừa nhìn thấy ông ở bậc thang, khách thốt lên “Đúng ông ấy rồi!” Nhà sưu tập người Mỹ, từng mua tranh của ông khá nhiều nhưng lại mua qua các Galleries hoặc trên mạng. Lần sang Việt nam này đến Đà nẵng, rồi được một người hướng dẫn, dẫn cả nhóm tìm được đến nhà ông. Nhà sưu tập mua tranh, tìm hiểu tranh và tác giả từ khá lâu, biết tác giả qua ảnh nên ấn tượng và khi nhìn thấy ông bước xuống nhận ra ngay.
Cũng chính nhà sưu tập này đã mua của ông hơn 20 bức vẽ năm 2019 đồng thời đặt ông vẽ riêng một bức cho mình. ”Tôi đang hoàn thiện bức nhà sưu tập đặt vừa rồi, tý lên xem có thể các anh nhận ra anh ta.” Họa sĩ Văn thơ kể và mời chúng tôi ngồi vào phòng khách.
Căn phòng rộng rãi, treo mấy bức chân dung Văn Cao, Bùi Xuân Phái vẽ hơn chục năm trước khổ to. Bổ sung một số bức vẽ mới 2019. “Mấy bức này họ cũng đã mua rồi.” Ông chỉ vào một dãy tranh đặt ở chân tường và nói. Căn phòng mới được dọn lại sau Tết. “Cây cam tôi mới đưa ra sân, tỉa quả và cành để ra ngoài cho nó có sức sống lại. Cành đào đang nở rộ hoa” Chỉ vào cành đào phía cửa sổ, ông kể. Cành đào Nhật tân, để tự nhiên nhưng cao lên tận trần nhà hơn 4 mét đang nở hoa rất đẹp, lưu lại không khí Xuân trong phòng.
Ông lại dẫn chúng tôi đi thăm một lượt tất cả 5 tầng lầu, mỗi tầng có 2 phòng cũng treo kín đặc tranh. Có những bức ông lưu lại không bán, có nhiều bức mới vẽ 2019. Nhưng có lẽ rất dễ nhận ra phong cách của Văn Thơ trong các bức họa sơn dầu, lối vẽ bay mạnh mẽ, dứt khoát. Đường nét tưởng chừng đơn giản, có những bức thành seri nhưng không bức nào giống bức nào. Ngoài các bức phong cảnh, có lẽ nhiều nhất vẫn là chân dung các nhân vật như Văn Cao, Trịnh Công Sơn, Bùi Xuân Phái hay một số bức tự họa, các bức đều thể hiện cái hồn của nhân vật, các nét đặc trưng từ tính cách lẫn công việc của họ và cả cá tính của Văn Thơ.
Lên tầng trên cùng, xưởng vẽ của ông, trên giá là bức phác thảo mà nhà sưu tập Mỹ đặt vẽ. Chân dung nhà sưu tập hiện rõ trong phác thảo “Đây là thảo nét về nhân vật, rồi sẽ phải hội họa hóa cho phù hợp với cảnh xung quanh…” Ông giời thiệu và tôi cũng hiểu, phải Văn Thơ hóa thì mới ra bức họa được.
Ngoài các bức tranh vẫn thường thấy, không khó nhận ra đang có nhiều bức họa khác hẳn “Tôi đang thể hiện lối mới, phải sáng tạo mới, không đi mãi cái cũ…” Dường như đoán được câu hỏi của chúng tôi khi ngăm các bức mới 2019 này nên ông nói ngay. “Tôi vẽ mẫu, vẽ không gian mẫu tham gia trong quá trình vẽ, có giá vẽ, mẫu và các tuýp mãu xung quanh và bảng màu…” Ông nói thêm “Tranh phong cảnh biển có lẽ tôi sẽ dừng không vẽ nữa.” Các bức vẽ Nude, lập thể, khổ lớn, mang phong cách đương đại rất tươi trẻ.
Cũng theo ông kể, nhiều thể loại nội dung tranh, ông nhận thấy được khách hàng của mình và nơi tranh của mình đến. Có loại chỉ người nước ngoài mua, có loại chỉ nhà sưu tập mua nhưng có loại đến 2/3 là khách mua treo ở gia đình tại Việt nam!
Tranh Văn Thơ, nhìn đường nét có vẻ đơn giản nên nhiều, rất nhiều tranh giả trong nhiều năm qua, tranh giả bày bán ở các galleries tại chính các phố quanh Hồ Gươm. Chính ông còn đi vào một cửa hàng ngắm tranh giả ký tên mình! Tuy nhiên, tranh thực sự của ông các Galleries ở Tràng tiền mua cũng nhiều, nếu ta đi qua trên phố Tràng tiền, không khó bắt gặp các bức chân dung, phong cảnh của Văn Thơ được trưng bày. Với lối vẽ đương đại, vẽ bay khỏe, Nude lập thể, không ai nghĩ một họa sĩ với 83 tuổi vẫn tràn trề sức sống, sức sáng tạo nghệ thuật như vậy.
Sau khi xem các phòng tranh, trở lại câu chuyện “Thành phố bên Sông Hồng”, ông lại sôi nổi trở lai với dự án bản quyền của riêng ông hơn 15 năm qua. Từng bị công ty Hàn Quốc sang làm việc có sử dụng tư liệu và bản quyền của ông không xin phép, từng có các đoàn chuyên gia Hàn, Mỹ, các cán bộ thành phố Hà nội, rồi cả những quyết định của Thủ tướng trước đây về thiết kế thành phố của ông. Ông vẫn giữ niềm tin về thiết kế đúng đắn của mình dù nhiều người nghi ngờ “Văn Thơ là họa sĩ, thiết kế sao được?” Nhưng nhiều đoàn sang làm việc bên Hàn quốc về được phản hồi “Chúng tôi không sang làm tư vấn nữa, các ông đã có thiết kế vậy rồi, làm khác đi làm gì?”
Cùng với bản thiết kế quy hoạch “Thành phố bên Sông Hồng” ông cũng vẫn đang tích cực chuẩn bị cho bảo tàng nghệ thuật của riêng mình, Bảo tàng Nghệ thuật Văn Thơ. Với nhiều tác phẩm hội họa từ Sơn dầu, Sơn Mài… Được vinh dự treo tại các văn phòng Quốc Hội, Văn phòng Chính phủ, Văn phòng Bộ Quốc phòng, Văn phòng UBND Hà nội…
Xuân mới với sức sống mới, chúng tôi ra về với cầu chúc ông giữ mãi niềm tin cuộc sống, tràn đầy năng lượng sáng tạo và cống hiến nhiều tác phẩm mới cho công chúng. Và chúng tôi không quên mang theo một số tác phẩm đặc sắc của ông theo về./.
