Sàn nghệ thuật

Trần Hợp Minh

Tháng 03 năm 2018

...

5-DORA MAAR

Dora Maar (1907-1997), bà là nhiếp ảnh gia, họa sĩ và nhà thơ ngườiPháp gốc Croatia. Sinh ra trong một gia đình có cha là kiến trúc sư, bà đã được tiếp xúc với mỹ thuật từ nhỏ và rất có năng khiếu hội họa. Năm 1926 khi gia đình chuyển đến Paris bà đã theo học tại Trường Nghệ thuật trang trí và Trường Nhiếp ảnh, đồng thời ghi danh vào học trường Mỹ Thuật (L’École des Beaux-Arts). Vào đầu năm 1930 bà mở xưởng chụp hình, vẽ quảng cáo, bìa sách...cho các tạp chí nghệ thuật, bà lấy bút danh là Dora Maar (tên thật của bà là Henriette Theodora Markovitch). Bà tích cực tham gia các hoạt động xã hội, chống đói nghèo, chống chủ nghĩa phát xít. Năm 1935 bà gặp Picasso trong buổi ra mắt bộ phim của một người bạn, sau đó khi cùng nhau đi uống cafe thì Picasso đã mời bà cộng tác với ông. Từ đó Dora Maar trở thành thư ký, người chụp hình cho các tác phẩm của Picasso. Họa sĩ Picasso đã tỏ tình với bà và bà đã chấp nhận, dù lúc đó ông đang sống với Marie Therese Walter và con gái. Chính Picasso đã nói rằng Dora Maar là người phụ nữ hòa hợp, đồng cảm với ông nhất. Hai tâm hồn nghệ sĩ đã sống với nhau những tháng năm tình yêu rất lãng mạn, bà là nguồn cảm hứng cho Picasso sáng tác những bức tranh siêu thực, ông thường xuyên vẽ chân dung của bà, nổi tiếng nhất là các bức tranh “ Dora Maar với con mèo “ ("Dora Maar with Cat"), “ Người đàn bà khóc” (“weeping woman”), “ Dora Maar ngồi” ("Dora Maar Seated") vẽ năm 1937. Dora Maar đã kề vai sát cánh với Picasso trong thời gian ông vẽ bức tranh hoành tráng nổi tiếng “Guernica”.

Vào năm 1943, Picasso gặp và yêu một người phụ nữ tên là Françoise Gilot, trẻ hơn Dora Maar 20 tuổi và kém Picasso 40 tuổi. Dora Maar là một nghệ sĩ tài năng, bà luôn muốn vươn lên và đứng trên đôi chân của mình, nhưng ảnh hưởng của Picasso quá lớn, bà chỉ là cái bóng của ông và khi Picasso dành tình cảm cho cô gái trẻ Françoise Gilot thì bà chìm sâu vào nỗi buồn u uất, trầm cảm. Năm 1946 bà và Picasso chính thức chia tay nhau. Bà tiếp tục vẽ, chụp ảnh nghệ thuật và có một vài triển lãm cá nhân. Bà qua đời trong cô quạnh năm 1997, thọ 90 tuổi, và để lại một gia tài rất lớn, đó là những tác phẩm hội họa, nhiếp ảnh của chính bà và hàng trăm bức tranh của Picasso vẽ tặng bà.

Tôi còn nhớ khi Dora Maar mất, báo chí, truyền thông Pháp đã nói rất nhiều về đám tang này, đặc biệt là việc thừa kế gia tài của bà. Bố mẹ của bà đã mất, bà không có con và anh chị em ruột, ở Pháp bà cũng không có họ hàng được hưởng thừa kế theo luật định. Cuối cùng luật sư phải đi về một làng quê ở Croatia, quê hương của Dora Maar, và tìm được một cụ bà có họ hàng rất xa với Dora Maar, mời bà ta đến Paris để thừa hưởng một phần gia tài của Dora Maar.

6-Françoise Gilot

Françoise Gilot là người Pháp, sinh năm 1921 ở một thị trấn ngoại ô Paris, bà có kiến thức uyên bác trong nhiều lĩnh vực, bà học văn chương ở trường đại học Cambridge (Anh), học luật, triết học ở đại học Sorbon (Pháp), bà là họa sĩ, nhà văn, nhà phê bình mỹ thuật, sân khấu. Bà được mẹ, là họa sĩ, dạy vẽ từ nhỏ và năm 22 tuổi bà đã có triển lãm tranh đầu tiên ở Paris, thời đó là điều rất đặc biệt với một họa sĩ là phụ nữ. Năm 1990 bà đã được nhà nước Pháp trao tặng huân chương danh dự về những đóng góp cho nghệ thuật và nữ quyền (Chevalier de la Légion d'Honneur).

Françoise Gilot gặp Picasso lần đầu tiên vào mùa xuân năm 1943 tại một quán ăn, lúc đó Picasso đã 62 tuổi, còn bà thì mới bước vào tuổi 22. Ngay lập tức Picasso ngây ngất trước vẻ đẹp thanh xuân và sự thông minh, kiến thức sắc sảo của Françoise Gilot, ông đã chinh phục bà bằng mọi cách, bất chấp sự đau khổ, suy sụp tinh thần người phụ nữ đang chung sống với ông là Dora Maar.

Cuộc tình của hai người kéo dài hơn 10 năm, không có đám cưới và có hai con chung Claude và Paloma. Tuy nhiên Françoise Gilot không chịu nổi tính khí thất thường, những cơn nóng giận kinh khủng của Picasso, hơn nữa bà cũng có sự nghiệp riêng của mình, nên năm 1953 bà đã quyết định ra đi. Bà tiếp tục vẽ tranh, vẽ minh họa, trang trí tạo mẫu sân khấu, viết sách, đặc biệt là cuốn “Life with Picasso” (“Cuộc sống với Picasso”) một cuốn sách bán được hơn một triệu bản bằng nhiều ngôn ngữ. Bà có hai lần chồng nữa (một người là nghệ sĩ, một người là nhà khoa học) và có thêm 1 cô con gái.

Lúc này ở tuổi 97 bà vẫn vẽ tranh và đi về giữa 2 thành phố bên bờ Đại Tây Dương là New York và Paris.

Trong phần hình ảnh ở dưới, tôi giới thiệu một số tranh chân dung Picasso vẽ Françoise Gilot và một số tranh của chính bà vẽ.